Hasła na literę Z
Zabezpieczenie to tymczasowa ochrona na czas procesu – np. zajęcie rachunku dłużnika, wpis w księdze wieczystej albo alimenty płatne już od momentu złożenia pozwu. Sąd udziela go, gdy uprawdopodobnisz roszczenie i interes prawny.
Zachowek to minimalna część spadku, która przysługuje najbliższym członkom rodziny spadkodawcy – nawet jeśli zostali pominięci w testamencie.
Zadatek to kwota wręczana przy zawarciu umowy jako zabezpieczenie – jeśli strona, która go dała, nie wywiąże się z umowy, druga strona może zadatek zachować.
Zadatek i zaliczka to dwie różne instytucje prawne. Zadatek zabezpiecza wykonanie umowy – jeśli jedna strona się wycofa, druga może go zatrzymać lub żądać podwójnej kwoty. Zaliczka to po prostu część ceny, zwracana w przypadku niewykonania umowy.
Zadośćuczynienie to pieniężna rekompensata za krzywdę niemajątkową – ból, cierpienie, utratę zdrowia. W odróżnieniu od odszkodowania dotyczy szkody niematerialnej.
Sąd karny może orzec obowiązek naprawienia krzywdy pokrzywdzonego – pokrzywdzony nie musi osobno wytaczać sprawy cywilnej.
Zakaz konkurencji to umowa, w której pracownik zobowiązuje się nie prowadzić działalności konkurencyjnej wobec pracodawcy – w trakcie zatrudnienia lub po jego zakończeniu.
Zaliczka to częściowa zapłata z góry na poczet przyszłego świadczenia, która w razie niewykonania umowy zawsze podlega zwrotowi.
Zapis windykacyjny to postanowienie w testamencie notarialnym, na mocy którego oznaczona osoba nabywa konkretny przedmiot z chwilą otwarcia spadku.
Zaprzeczenie ojcostwa to obalenie domniemania, że mąż matki jest ojcem dziecka – wymaga orzeczenia sądu.
Zarzuty to środek obrony przed nakazem zapłaty wydanym w postępowaniu nakazowym (np. z weksla). Termin to 2 tygodnie, pismo podlega opłacie, a nakaz – inaczej niż przy sprzeciwie – pozostaje w mocy do czasu wyroku i może być podstawą zabezpieczenia.
Zasiedzenie to nabycie prawa własności przez długotrwałe posiadanie – 20 lat w dobrej wierze lub 30 lat w złej wierze dla nieruchomości.
Zastaw to zabezpieczenie wierzytelności na rzeczy ruchomej lub prawie zbywalnym. Wierzyciel zastawniczy może dochodzić zaspokojenia z przedmiotu zastawu.
Zatarcie skazania powoduje usunięcie wpisu o karze z Krajowego Rejestru Karnego – po zatarciu osoba jest traktowana jak niekarana.
Zatrzymanie to krótkotrwałe pozbawienie wolności – maksymalnie 48 godzin. Zatrzymanemu przysługuje prawo do adwokata, informacji o przyczynach i zażalenia do sądu.
Zażalenie to środek odwoławczy od postanowień w postępowaniu karnym – np. od postanowienia o tymczasowym aresztowaniu lub odmowie wszczęcia śledztwa.
Zezwolenie to decyzja administracyjna wyrażająca zgodę na prowadzenie określonej działalności lub dokonanie określonej czynności.
Wyjazd dziecka za granicę to istotna sprawa – wymaga zgody obojga rodziców z władzą rodzicielską. Przy braku zgody decyduje sąd opiekuńczy, a wywiezienie bez zgody może być uprowadzeniem rodzicielskim.
W niektórych ważnych sprawach dotyczących dziecka rodzice muszą uzyskać zgodę sądu opiekuńczego – np. na sprzedaż nieruchomości dziecka czy odrzucenie spadku w jego imieniu.
Zgwałcenie to doprowadzenie innej osoby do obcowania płciowego bez jej zgody. Od 2014 r. jest ścigane z urzędu, a od 2025 r. przepis wprost odwołuje się do braku świadomej i dobrowolnej zgody.
Znak towarowy to oznaczenie (logo, nazwa, dźwięk) odróżniające towary lub usługi jednej firmy od drugiej – po rejestracji w UPRP daje wyłączne prawo do jego używania.
Związki zawodowe to organizacje zrzeszające pracowników w celu ochrony ich praw i interesów – mają prawo do negocjacji z pracodawcą i organizowania strajków.
Zwłoka to zawinione opóźnienie dłużnika w spełnieniu świadczenia, które daje wierzycielowi dodatkowe uprawnienia, w tym prawo do odszkodowania.
Zwolnienie dyscyplinarne to natychmiastowe rozwiązanie umowy o pracę z winy pracownika – bez okresu wypowiedzenia, np. za ciężkie naruszenie obowiązków.
Jeśli nie stać Cię na opłatę od pozwu czy apelacji, możesz złożyć wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych wraz z oświadczeniem o stanie rodzinnym i majątkowym. Sąd może zwolnić w całości lub w części – uwaga: zwolnienie nie chroni przed zwrotem kosztów przeciwnikowi po przegranej.
To 2 dni lub 16 godzin w roku na pilne sprawy rodzinne spowodowane chorobą lub wypadkiem, gdy niezbędna jest natychmiastowa obecność pracownika. Przysługuje 50% wynagrodzenia.