Zadatek a zaliczka
Zadatek i zaliczka to dwie różne instytucje prawne. Zadatek zabezpiecza wykonanie umowy – jeśli jedna strona się wycofa, druga może go zatrzymać lub żądać podwójnej kwoty. Zaliczka to po prostu część ceny, zwracana w przypadku niewykonania umowy.
Czym różni się zadatek od zaliczki?
Choć w codziennym języku te pojęcia bywają używane zamiennie, prawo traktuje je zupełnie inaczej. Kluczowa różnica dotyczy konsekwencji niewykonania umowy.
Zadatek
Zadatek to kwota wręczana przy zawarciu umowy, która pełni funkcję zabezpieczającą. Jeśli umowa nie dojdzie do skutku z winy strony, która zadatek dała – druga strona może go zatrzymać. Jeśli wina leży po stronie, która zadatek otrzymała – musi go zwrócić w podwójnej wysokości.
Zaliczka
Zaliczka to po prostu część ceny zapłacona z góry. Nie ma specjalnej regulacji w Kodeksie cywilnym. W razie niewykonania umowy – niezależnie od przyczyny – zaliczka podlega zwrotowi. Nie pełni funkcji zabezpieczającej.
Kiedy stosować zadatek, a kiedy zaliczkę?
Zadatek warto stosować, gdy zależy nam na zabezpieczeniu transakcji – np. przy rezerwacji nieruchomości, usług weselnych czy zamówieniu mebli na wymiar. Zaliczka wystarczy, gdy ryzyko wycofania się jest niskie lub gdy strony ufają sobie nawzajem.
Art. 394 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93 z późn. zm.)
Anna wpłaciła 5 000 zł zadatku na zakup samochodu od Marka. Umówili się na finalizację transakcji za tydzień. Anna znalazła lepszą ofertę i zrezygnowała. Marek może zatrzymać 5 000 zł zadatku. Gdyby to Marek sprzedał auto komuś innemu, Anna mogłaby żądać zwrotu 10 000 zł (podwójna kwota zadatku).
Najczęściej zadawane pytania
Czy zadatek musi być wpłacony w gotówce?
Nie. Zadatek może być wpłacony przelewem bankowym, gotówką lub w inny sposób. Ważne jest, aby z umowy jasno wynikało, że wpłacona kwota stanowi zadatek, a nie zaliczkę.
Czy można odzyskać zadatek, gdy obie strony się wycofają?
Tak. Jeśli umowa nie doszła do skutku z powodu okoliczności, za które żadna ze stron nie ponosi odpowiedzialności, lub obie strony ponoszą winę, zadatek powinien być zwrócony.
Jak zabezpieczyć się w umowie?
Należy wyraźnie określić w umowie, czy wpłacana kwota to zadatek czy zaliczka. Brak takiego wskazania może prowadzić do sporów. Najlepiej użyć słowa 'zadatek' i powołać się na art. 394 k.c.