Zabezpieczenie roszczenia
Zabezpieczenie to tymczasowa ochrona na czas procesu – np. zajęcie rachunku dłużnika, wpis w księdze wieczystej albo alimenty płatne już od momentu złożenia pozwu. Sąd udziela go, gdy uprawdopodobnisz roszczenie i interes prawny.
Po co zabezpieczenie?
Proces trwa. Zabezpieczenie ma sprawić, że wyrok nie okaże się bezwartościowy, bo dłużnik w międzyczasie wyzbył się majątku, oraz – w niektórych sprawach – zapewnić bieżące środki na utrzymanie.
Dwie przesłanki
Uprawdopodobnienie roszczenia – nie trzeba go udowodnić, wystarczy wykazać, że jest prawdopodobne (umowa, faktury, korespondencja).
Interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia – brak zabezpieczenia uniemożliwi lub poważnie utrudni wykonanie wyroku albo osiągnięcie celu postępowania (np. dłużnik wyprzedaje nieruchomości).
Sposoby zabezpieczenia
Przy roszczeniach pieniężnych: zajęcie rachunku bankowego, wynagrodzenia, ruchomości, wpis hipoteki przymusowej lub ostrzeżenia w księdze wieczystej, ustanowienie zarządu przymusowego.
Przy roszczeniach niepieniężnych sąd „unormuje prawa i obowiązki stron” – np. ureguluje kontakty z dzieckiem, zakaże zbywania rzeczy, nakaże wstrzymanie robót.
Alimenty i sprawy rodzinne
W sprawach o alimenty wystarczy uprawdopodobnienie samego roszczenia – nie trzeba wykazywać interesu prawnego. Sąd może zasądzić alimenty tymczasowo już na etapie pozwu, a postanowienie jest natychmiast wykonalne i stanowi tytuł wykonawczy bez klauzuli.
Wniosek i opłata
Wniosek można złożyć przed wytoczeniem powództwa (wtedy sąd wyznacza termin, zwykle 2 tygodnie, na wniesienie pozwu), w pozwie albo w toku sprawy. Opłata od osobnego wniosku to 100 zł (w sprawach rodzinnych i pracowniczych często brak opłaty), a wniosek zawarty w pozwie jest bezpłatny. Na postanowienie przysługuje zażalenie.
Art. 730–757 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (postępowanie zabezpieczające)
Pani Marta wniosła pozew o rozwód i alimenty na dwoje dzieci. Razem z pozwem złożyła wniosek o zabezpieczenie – sąd w ciągu miesiąca ustalił alimenty tymczasowe po 900 zł miesięcznie, płatne od dnia złożenia wniosku, jeszcze przed wyrokiem rozwodowym.
Najczęściej zadawane pytania
Ile trwa rozpoznanie wniosku?
Sąd powinien rozpoznać wniosek bezzwłocznie, nie później niż w terminie tygodnia od jego wpływu; w praktyce w sprawach rodzinnych trwa to zwykle kilka tygodni.
Czy dłużnik dowie się o wniosku wcześniej?
Zwykle nie – przy zabezpieczeniu roszczeń pieniężnych sąd rozpoznaje wniosek na posiedzeniu niejawnym, bez udziału obowiązanego, właśnie po to, by nie zdążył ukryć majątku.
Co, jeśli przegram sprawę?
Zabezpieczenie upada, a obowiązanemu przysługuje roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej jego wykonaniem – dlatego wniosek powinien być rzetelnie uzasadniony.