Bezpodstawne wzbogacenie
Bezpodstawne wzbogacenie ma miejsce, gdy ktoś uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby bez podstawy prawnej. Wzbogacony musi tę korzyść zwrócić.
Czym jest bezpodstawne wzbogacenie?
Bezpodstawne wzbogacenie to sytuacja, w której jedna osoba uzyskuje korzyść majątkową kosztem drugiej bez ważnej podstawy prawnej. Osoba wzbogacona jest zobowiązana do zwrotu korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe – do zwrotu jej wartości.
Przesłanki bezpodstawnego wzbogacenia
Aby mówić o bezpodstawnym wzbogaceniu, muszą zaistnieć łącznie: wzbogacenie jednej osoby, zubożenie drugiej osoby, związek między wzbogaceniem a zubożeniem, brak podstawy prawnej (np. brak umowy, brak przepisu).
Świadczenie nienależne
Szczególnym przypadkiem bezpodstawnego wzbogacenia jest świadczenie nienależne – np. gdy ktoś zapłacił dług, który nie istniał, albo przelał pieniądze na złe konto. W takim przypadku można żądać zwrotu wpłaconej kwoty.
Art. 405–414 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93 z późn. zm.)
Pan Krzysztof przez pomyłkę przelał 3 000 zł na konto sąsiada zamiast na konto mechanika. Sąsiad nie miał żadnego tytułu prawnego do tych pieniędzy – wzbogacił się bezpodstawnie kosztem Pana Krzysztofa. Pan Krzysztof może żądać zwrotu przelanej kwoty.
Najczęściej zadawane pytania
Co jeśli wzbogacony wydał już pieniądze?
Obowiązek zwrotu wygasa, jeśli wzbogacony zużył korzyść w taki sposób, że nie jest już wzbogacony – chyba że powinien był liczyć się z obowiązkiem zwrotu (np. wiedział, że pieniądze mu się nie należą).
Czy można żądać zwrotu prezentu?
Co do zasady nie. Darowizna stanowi ważną podstawę prawną przysporzenia. Odwołanie darowizny jest możliwe tylko w ściśle określonych przypadkach (np. rażąca niewdzięczność obdarowanego).