Przedawnienie
Przedawnienie to upływ czasu, po którym dłużnik może odmówić spełnienia świadczenia. Wierzyciel traci możliwość skutecznego dochodzenia roszczenia przed sądem.
Czym jest przedawnienie?
Przedawnienie to instytucja prawa cywilnego, która ogranicza w czasie możliwość dochodzenia roszczeń. Po upływie określonego terminu dłużnik może podnieść zarzut przedawnienia i skutecznie odmówić zapłaty – nawet jeśli dług rzeczywiście istnieje.
Przedawnienie nie oznacza, że dług znika. Zobowiązanie nadal istnieje (tzw. zobowiązanie naturalne), ale nie można go wyegzekwować przymusowo.
Jakie są terminy przedawnienia?
Ogólny termin przedawnienia wynosi 6 lat (do 2018 r. było to 10 lat). Dla roszczeń o świadczenia okresowe (np. czynsz, odsetki) oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej termin wynosi 3 lata.
Istnieją też terminy szczególne: roszczenia z tytułu sprzedaży – 2 lata, roszczenia z umowy o dzieło – 2 lata od oddania dzieła, roszczenia z tytułu rękojmi – 2 lata od wydania rzeczy, roszczenia deliktowe (odszkodowawcze) – 3 lata od dowiedzenia się o szkodzie.
Kiedy bieg przedawnienia się przerywa?
Bieg przedawnienia przerywa się przez: wniesienie powództwa do sądu, uznanie roszczenia przez dłużnika (np. prośba o rozłożenie na raty), wszczęcie mediacji. Po każdym przerwaniu termin biegnie od nowa.
Nowelizacja z 2018 roku
Od 9 lipca 2018 r. sąd z urzędu bada przedawnienie roszczeń przeciwko konsumentom. Oznacza to, że konsument nie musi sam podnosić zarzutu przedawnienia – sąd zrobi to automatycznie.
Art. 117–125 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93 z późn. zm.)
Pan Marek pożyczył sąsiadowi 5 000 zł w 2017 roku. Nie spisali umowy, ustalili ustnie zwrot za miesiąc. Sąsiad nie oddał pieniędzy. Pan Marek przez lata nie podejmował żadnych działań. W 2024 roku postanowił złożyć pozew. Niestety, roszczenie przedawniło się po 6 latach (w 2023 r.), więc sąsiad może skutecznie odmówić zapłaty, podnosząc zarzut przedawnienia.
Najczęściej zadawane pytania
Czy przedawniony dług można spłacić dobrowolnie?
Tak. Przedawnienie nie likwiduje długu, a jedynie daje dłużnikowi prawo do odmowy zapłaty. Jeśli dłużnik dobrowolnie spłaci przedawniony dług, nie może żądać zwrotu.
Czy firma windykacyjna może domagać się przedawnionego długu?
Może próbować, ale nie może skutecznie dochodzić go przed sądem. Od 2018 r. sąd z urzędu oddala powództwa dotyczące przedawnionych roszczeń wobec konsumentów. Warto jednak zachować ostrożność – uznanie długu (np. podpisanie ugody) przerywa bieg przedawnienia.
Kiedy kończy się bieg przedawnienia?
Od 2018 r. koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego (nie dotyczy terminów krótszych niż 2 lata). Np. roszczenie wymagalne 15 marca 2020 r. z 3-letnim terminem przedawnia się 31 grudnia 2023 r.