Stwierdzenie nabycia spadku
Aby formalnie potwierdzić, kto dziedziczy, potrzebujesz postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo notarialnego aktu poświadczenia dziedziczenia. Oba dokumenty mają tę samą moc – notariusz jest szybszy, ale wymaga zgody wszystkich spadkobierców.
Po co ten dokument?
Bez niego nie przepiszesz nieruchomości w księdze wieczystej, nie wypłacisz środków z banku, nie sprzedasz samochodu ani nie przeprowadzisz działu spadku. To dowód, kto i w jakim udziale jest spadkobiercą.
Droga sądowa
Wniosek składa się do sądu rejonowego ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy (właściwość wyłączna). Opłata wynosi 100 zł, plus 5 zł za wpis do Rejestru Spadkowego. Do wniosku dołącza się akt zgonu, akty stanu cywilnego spadkobierców i ewentualny testament. Sąd wyznacza rozprawę i odbiera zapewnienie spadkowe. Droga sądowa jest konieczna, gdy między spadkobiercami jest spór, ktoś jest nieznany z miejsca pobytu albo testament jest kwestionowany.
Akt poświadczenia dziedziczenia (APD)
Sporządza go notariusz – dowolny, nie tylko z miejsca zamieszkania zmarłego. Warunkiem jest osobiste stawiennictwo wszystkich osób mogących być spadkobiercami i brak sporu. Notariusz sporządza protokół dziedziczenia, a następnie akt, który po zarejestrowaniu w Rejestrze Spadkowym ma skutki prawomocnego postanowienia sądu. Koszt to zwykle kilkaset złotych, ale sprawę można załatwić w jeden dzień.
Kiedy notariusz nie może pomóc?
Przy testamentach szczególnych (ustnym), gdy spadkodawca zmarł przed 1 lipca 1984 r., gdy któryś ze spadkobierców nie chce lub nie może się stawić, w sprawach z elementem transgranicznym wymagającym oceny jurysdykcji oraz gdy istnieje spór co do kręgu spadkobierców.
Co dalej?
Po uzyskaniu dokumentu należy w ciągu 6 miesięcy zgłosić nabycie do urzędu skarbowego (formularz SD-Z2 dla najbliższej rodziny – zwolnienie z podatku; termin liczony od uprawomocnienia postanowienia lub zarejestrowania APD). Kolejnym krokiem bywa dział spadku, czyli podział konkretnych składników majątku.
Art. 1025–1029 Kodeksu cywilnego, art. 669–679 Kodeksu postępowania cywilnego oraz art. 95a–95p ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie
Trójka rodzeństwa po śmierci matki była zgodna co do dziedziczenia. Zamiast czekać kilka miesięcy na rozprawę, umówili się u notariusza i tego samego dnia otrzymali akt poświadczenia dziedziczenia, z którym bank wypłacił im środki z rachunku.
Najczęściej zadawane pytania
Czy jest termin na stwierdzenie nabycia spadku?
Nie ma terminu zawitego – można to zrobić także po latach. Ale zwlekanie utrudnia sprawy majątkowe i może rodzić zaległości podatkowe.
Czym różni się to od działu spadku?
Stwierdzenie nabycia ustala, kto i w jakim ułamku dziedziczy. Dział spadku przydziela konkretne rzeczy poszczególnym spadkobiercom.
Czy potrzebny jest adwokat?
Nie, sprawa jest formalnie prosta i wielu wnioskodawców prowadzi ją samodzielnie. Pomoc prawnika bywa istotna przy sporze o testament.