Skarga pauliańska
Skarga pauliańska pozwala wierzycielowi uznać za bezskuteczną czynność dłużnika (np. darowiznę mieszkania), którą pokrzywdził wierzyciela – i sięgnąć po majątek przekazany osobie trzeciej.
Na czym polega skarga pauliańska?
Gdy dłużnik wyzbywa się majątku, by uniknąć egzekucji – np. daruje mieszkanie dziecku albo sprzedaje je za symboliczną kwotę – wierzyciel może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną wobec siebie. Majątek formalnie pozostaje u osoby trzeciej, ale wierzyciel może prowadzić z niego egzekucję.
Przesłanki
Trzeba wykazać łącznie: istnienie wierzytelności, dokonanie przez dłużnika czynności prawnej z pokrzywdzeniem wierzycieli (dłużnik stał się niewypłacalny lub niewypłacalny w wyższym stopniu), korzyść majątkową osoby trzeciej, świadomość dłużnika działania z pokrzywdzeniem oraz wiedzę osoby trzeciej (lub możliwość jej uzyskania przy zachowaniu należytej staranności).
Domniemania ułatwiające dowodzenie
Jeżeli korzyść uzyskała osoba bliska dłużnika (rodzina) albo przedsiębiorca pozostający w stałych stosunkach gospodarczych z dłużnikiem, domniemywa się, że wiedziała o pokrzywdzeniu. Przy czynnościach nieodpłatnych (darowizna) wiedza osoby trzeciej w ogóle nie jest wymagana.
Termin
Powództwo można wnieść w terminie 5 lat od daty czynności prawnej dłużnika. Jest to termin zawity – jego upływ definitywnie wyklucza skargę.
Jak to wygląda w praktyce?
Pozew kieruje się przeciwko osobie trzeciej (nie przeciwko dłużnikowi). Opłata wynosi 5% wartości przedmiotu sporu. Wyrok pozwala wierzycielowi prowadzić egzekucję z przedmiotu, który wyszedł z majątku dłużnika.
Art. 527–534 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93 z późn. zm.)
Pan Marek ma wobec Pani Joanny dług 200 000 zł stwierdzony wyrokiem. Tuż przed egzekucją daruje mieszkanie synowi. Pani Joanna w ciągu 5 lat pozywa syna o uznanie darowizny za bezskuteczną wobec niej – po wygranej komornik może zająć mieszkanie mimo że należy do syna.
Najczęściej zadawane pytania
Czy skarga pauliańska działa przy sprzedaży, nie tylko darowiźnie?
Tak, także przy sprzedaży – zwłaszcza po zaniżonej cenie. Trzeba jednak wykazać, że nabywca wiedział o pokrzywdzeniu wierzyciela.
Czy potrzebny jest wcześniejszy wyrok przeciwko dłużnikowi?
Nie jest konieczny, wystarczy wykazanie istnienia wierzytelności, ale posiadanie tytułu wykonawczego znacznie ułatwia sprawę.
Czy skarga chroni przed ukryciem pieniędzy?
Trudniej – najskuteczniej działa przy nieruchomościach i innych składnikach, które da się zidentyfikować i zająć.