Przyjęcie spadku
Masz 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedziałeś się o powołaniu do spadku, na złożenie oświadczenia. Brak reakcji oznacza przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza – odpowiadasz za długi tylko do wartości odziedziczonego majątku.
Trzy możliwości
Przyjęcie proste – dziedziczysz majątek i odpowiadasz za długi spadkowe bez ograniczenia, także własnym majątkiem. Ryzykowne, gdy nie znasz pełnej sytuacji finansowej zmarłego.
Przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza – odpowiadasz za długi tylko do wartości stanu czynnego spadku. To rozwiązanie domyślne.
Odrzucenie spadku – traktowany jesteś tak, jakbyś nie dożył otwarcia spadku; udział przechodzi na dalszych spadkobierców, w tym Twoje dzieci.
Termin
Sześć miesięcy liczone od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swojego powołania – zwykle od śmierci spadkodawcy, a przy dalszych spadkobiercach od dowiedzenia się o odrzuceniu spadku przez osobę wcześniejszą. Złożenie w terminie wniosku do sądu o odebranie oświadczenia wystarcza dla zachowania terminu.
Jak złożyć oświadczenie?
Przed notariuszem (szybciej, koszt to zwykle ok. 50–100 zł plus wypisy) albo przed sądem rejonowym właściwym dla miejsca zamieszkania składającego (opłata 100 zł). Oświadczenia nie można odwołać ani uzależnić od warunku czy terminu.
Skutek milczenia
Od 18 października 2015 r. brak oświadczenia w terminie oznacza przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza. Wcześniej obowiązywała zasada odwrotna (proste przyjęcie), co ma znaczenie przy starszych spadkach.
Wykaz i spis inwentarza
Przy przyjęciu z dobrodziejstwem inwentarza granicę odpowiedzialności ustala się na podstawie wykazu inwentarza (składanego samodzielnie przed notariuszem lub w sądzie) albo spisu inwentarza sporządzanego przez komornika na zlecenie sądu. Zatajenie majątku w wykazie może pozbawić ochrony.
Art. 1012–1024 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (przyjęcie i odrzucenie spadku)
Po śmierci ojca pan Rafał nie wiedział, czy zostały po nim kredyty. Nie złożył żadnego oświadczenia – po 6 miesiącach nabył spadek z dobrodziejstwem inwentarza. Gdy okazało się, że długi wynoszą 200 000 zł, a majątek 90 000 zł, odpowiada tylko do 90 000 zł.
Najczęściej zadawane pytania
Czy warto składać oświadczenie, skoro milczenie i tak daje dobrodziejstwo inwentarza?
Tak, gdy chcesz odrzucić spadek albo mieć jednoznaczny dokument dla banku czy sądu. Samo dobrodziejstwo inwentarza działa z mocy prawa.
Czy mogę przyjąć część spadku?
Nie. Oświadczenie dotyczy całego udziału – nie można przyjąć aktywów, a odrzucić długów.
Co, jeśli minęło 6 miesięcy, a zostałem wprowadzony w błąd?
Można wnioskować do sądu o uchylenie się od skutków niezłożenia oświadczenia z powodu błędu lub groźby – w ciągu roku od wykrycia błędu.