Podatek od spadków i darowizn
Nabycie spadku lub darowizny podlega podatkowi zależnemu od grupy podatkowej. Najbliższa rodzina (grupa zero) jest całkowicie zwolniona, jeśli zgłosi nabycie na SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy.
Kiedy powstaje obowiązek podatkowy?
Podatek płaci nabywca – spadkobierca, obdarowany, zapisobierca, osoba nabywająca przez zasiedzenie czy nieodpłatne zniesienie współwłasności. Przy spadku obowiązek powstaje z chwilą uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia.
Grupy podatkowe i kwoty wolne
I grupa (małżonek, zstępni, wstępni, pasierb, zięć, synowa, rodzeństwo, ojczym, macocha, teściowie) – kwota wolna 36 120 zł.
II grupa (zstępni rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, małżonkowie rodzeństwa itd.) – 27 090 zł.
III grupa (pozostali, w tym partner nieformalny) – 5 733 zł.
Od 2023 r. limity liczy się od jednej osoby w okresie 5 lat, z uwzględnieniem sumowania nabyć.
Zwolnienie dla najbliższej rodziny (grupa zero)
Małżonek, zstępni, wstępni, pasierb, rodzeństwo, ojczym i macocha są całkowicie zwolnieni z podatku, niezależnie od wartości – pod warunkiem zgłoszenia nabycia na formularzu SD-Z2 w terminie 6 miesięcy (od uprawomocnienia postanowienia o nabyciu spadku albo od otrzymania darowizny). Przy darowiźnie pieniędzy dodatkowo konieczne jest udokumentowanie przelewu na rachunek.
Zgłoszenie nie jest potrzebne, jeśli darowizna została dokonana w formie aktu notarialnego – notariusz jest płatnikiem.
Stawki
Podatek liczy się od nadwyżki ponad kwotę wolną według skali: I grupa 3–7%, II grupa 7–12%, III grupa 12–20%.
Przekroczenie terminu
Spóźnione zgłoszenie SD-Z2 oznacza utratę zwolnienia i konieczność złożenia deklaracji SD-3 oraz zapłaty podatku na zasadach ogólnych dla I grupy.
Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz.U. 1983 nr 45 poz. 207 z późn. zm.)
Pani Anna odziedziczyła po matce mieszkanie warte 500 000 zł. Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku uprawomocniło się 10 marca 2026 r. Jeśli do 10 września 2026 r. złoży w urzędzie skarbowym SD-Z2, nie zapłaci ani złotówki podatku.
Najczęściej zadawane pytania
Czy zwolnienie obejmuje teściów i zięcia?
Nie. Zięć, synowa i teściowie należą do I grupy podatkowej, ale nie do grupy zero – korzystają jedynie z kwoty wolnej 36 120 zł.
Czy darowizna gotówki „do ręki" korzysta ze zwolnienia?
Nie. Przy darowiźnie pieniędzy w grupie zero wymagane jest udokumentowanie przekazania na rachunek bankowy lub przekazem pocztowym.
Czy partner z konkubinatu płaci podatek?
Tak, należy do III grupy – kwota wolna to tylko 5 733 zł, a stawki sięgają 20%.