Odrzucenie spadku
Odrzucenie spadku chroni przed długami zmarłego, ale udział przechodzi na kolejnych spadkobierców – najczęściej na Twoje dzieci. Termin to 6 miesięcy, a w imieniu małoletniego potrzebna jest zgoda sądu opiekuńczego (od 2023 r. z uproszczoną procedurą).
Na czym polega odrzucenie?
Spadkobierca, który odrzuci spadek, jest traktowany tak, jakby nie dożył otwarcia spadku. Nie dziedziczy ani majątku, ani długów. Jego udział przypada osobom, które dziedziczyłyby, gdyby go nie było – przy dziedziczeniu ustawowym w pierwszej kolejności jego zstępnym, czyli dzieciom i wnukom.
Efekt domina – najczęstszy błąd
Rodzice odrzucają spadek pełen długów i uznają sprawę za zamkniętą, a tymczasem spadek „spada” na ich małoletnie dzieci. Trzeba wówczas złożyć oświadczenie także w imieniu dzieci – w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym powzięto wiadomość o ich powołaniu (czyli zwykle od odrzucenia przez rodzica).
Odrzucenie w imieniu dziecka
To czynność przekraczająca zwykły zarząd majątkiem dziecka, więc wymaga zezwolenia sądu opiekuńczego. Od 15 listopada 2023 r. obowiązuje uproszczenie: jeżeli spadek odrzucają wszyscy rodzice sprawujący władzę rodzicielską, a dziecko jest powołane w wyniku ich odrzucenia, zgoda sądu nie jest wymagana, o ile pozostali spadkobiercy (rodzeństwo dziecka i inni) także odrzucają spadek. Bieg terminu ulega zawieszeniu na czas postępowania sądowego o zezwolenie.
Jak i gdzie odrzucić?
Przed notariuszem albo w sądzie rejonowym właściwym dla miejsca zamieszkania. Oświadczenie jest nieodwołalne. Osoby przebywające za granicą mogą je złożyć w konsulacie RP.
Kiedy odrzucenie nie chroni?
Odrzucenie z pokrzywdzeniem wierzycieli własnych spadkobiercy może zostać zakwestionowane skargą pauliańską (art. 1024 k.c.) w ciągu 6 miesięcy. Odrzucenie nie zwalnia też z odpowiedzialności za zobowiązania, przy których byłeś poręczycielem lub współkredytobiorcą.
Art. 1012–1024 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny oraz art. 101 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Po zmarłym bracie pozostały same długi. Pani Anna odrzuciła spadek u notariusza. Ponieważ jej udział przeszedł na dwoje jej małoletnich dzieci, w ciągu kolejnych 6 miesięcy złożyła oświadczenia także w ich imieniu, korzystając z uproszczonej procedury bez zgody sądu.
Najczęściej zadawane pytania
Ile kosztuje odrzucenie u notariusza?
Taksa to zwykle ok. 50 zł plus VAT za oświadczenie i ok. 6 zł za stronę wypisu; w sądzie opłata wynosi 100 zł.
Czy muszę odrzucać, jeśli boję się długów?
Nie zawsze – brak oświadczenia oznacza przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza, czyli odpowiedzialność ograniczoną do wartości spadku. Odrzucenie jest wskazane, gdy długi wyraźnie przewyższają majątek.
Czy odrzucenie spadku pozbawia zachowku?
Tak – osoba, która odrzuciła spadek, nie może domagać się zachowku.