Koszty sądowe

Co składa się na koszty sądowe?

Koszty sądowe obejmują opłaty (od pozwu, apelacji, zażalenia, wniosku o klauzulę) oraz wydatki (wynagrodzenie biegłego, koszty tłumacza, stawiennictwa świadków, ogłoszeń). Odrębną kategorią są koszty zastępstwa procesowego, czyli wynagrodzenie pełnomocnika.

Ile wynosi opłata od pozwu?

W sprawach o prawa majątkowe: przy wartości sporu do 500 zł – 30 zł; od 500 do 1500 zł – 100 zł; od 1500 do 4000 zł – 200 zł; od 4000 do 7500 zł – 400 zł; od 7500 do 10 000 zł – 500 zł; od 10 000 do 15 000 zł – 750 zł; od 15 000 do 20 000 zł – 1000 zł. Powyżej 20 000 zł – 5% wartości przedmiotu sporu, maksymalnie 200 000 zł.

Opłaty stałe: pozew o rozwód – 600 zł, o separację na zgodny wniosek – 100 zł, o podział majątku wspólnego – 1000 zł (300 zł przy zgodnym projekcie podziału), o stwierdzenie nabycia spadku – 100 zł.

Kto ostatecznie płaci?

Obowiązuje zasada odpowiedzialności za wynik procesu: przegrywający zwraca wygrywającemu poniesione koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw, w tym koszty zastępstwa procesowego według stawek z rozporządzenia. Przy częściowej wygranej sąd stosunkowo je rozdziela.

Zwolnienie od kosztów

Osoba, która nie jest w stanie ponieść kosztów bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny, może złożyć wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych wraz z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach. Zwolnienie może być całkowite lub częściowe i nie chroni przed obowiązkiem zwrotu kosztów przeciwnikowi.

Koszty zastępstwa procesowego – stawki

Wynagrodzenie pełnomocnika zasądzane od przeciwnika wynika z rozporządzeń o stawkach minimalnych i zależy od wartości sporu: do 500 zł – 90 zł; 500–1500 zł – 270 zł; 1500–5000 zł – 900 zł; 5000–10 000 zł – 1800 zł; 10 000–50 000 zł – 3600 zł; 50 000–200 000 zł – 5400 zł; 200 000–2 000 000 zł – 10 800 zł. W sprawach o rozwód stawka wynosi 720 zł, o alimenty – 120 zł, o podział majątku wspólnego – od 1200 do 10 800 zł zależnie od wartości. Za drugą instancję przysługuje zwykle 50–75% stawki. To, ile faktycznie zapłacisz swojemu adwokatowi, wynika z umowy i może być wyższe – zasądzana jest tylko stawka z rozporządzenia.

Ile realnie kosztuje typowa sprawa

Pozew o 30 000 zł: opłata 1500 zł (5%), zastępstwo 3600 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17 zł, ewentualna opinia biegłego 1000–3000 zł zaliczki.
Rozwód bez orzekania o winie: opłata 600 zł, po wyroku sąd zwraca 300 zł, zastępstwo 720 zł.
Stwierdzenie nabycia spadku: 100 zł opłaty plus 5 zł za wpis do Rejestru Spadkowego.
Podział majątku wspólnego: 1000 zł albo 300 zł przy zgodnym projekcie.
Do tego dochodzą wydatki: 20 zł za klauzulę wykonalności, po 6 zł za stronę odpisu akt, koszty stawiennictwa świadków.

Jak złożyć wniosek o zwolnienie od kosztów

1. Wypełnij formularz oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania (druk dostępny w sądzie i na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości).
2. Dołącz dowody: zaświadczenie o zarobkach lub PIT, decyzję o zasiłku, wyciąg z rachunku, rachunki za mieszkanie, leki, alimenty.
3. Wskaż konkretnie, których opłat wniosek dotyczy – można prosić o zwolnienie częściowe, np. z połowy opłaty albo z zaliczki na biegłego.
4. Wniosek można złożyć razem z pozwem lub w toku sprawy; od odmowy przysługuje zażalenie.
5. Odrębnie warto wnieść o pełnomocnika z urzędu, bo zwolnienie od kosztów go nie obejmuje.

Kto nie płaci opłat z mocy ustawy

Bez opłaty działają m.in. pracownik w sprawie z zakresu prawa pracy przy wartości sporu do 50 000 zł, strona w sprawie o alimenty, osoba dochodząca ustalenia ojcostwa, kurator, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich i Rzecznik Praw Dziecka, a także osoba składająca wniosek o ubezwłasnowolnienie. Zwolnienie ustawowe nie wyłącza jednak obowiązku zwrotu kosztów zastępstwa przeciwnikowi w razie przegrania sprawy.