Urlop opiekuńczy
Urlop opiekuńczy to 5 dni w roku kalendarzowym na osobistą opiekę nad członkiem rodziny lub osobą wspólnie zamieszkującą. Jest bezpłatny, a pracodawca nie może odmówić jego udzielenia.
Czym jest urlop opiekuńczy?
Urlop opiekuńczy wprowadzono do Kodeksu pracy 26 kwietnia 2023 r. w ramach wdrożenia dyrektywy work-life balance. Przysługuje w wymiarze 5 dni w roku kalendarzowym w celu zapewnienia osobistej opieki lub wsparcia osobie wymagającej opieki z poważnych względów medycznych.
Komu można pomagać?
Urlop przysługuje na opiekę nad synem, córką, matką, ojcem lub małżonkiem, a także nad osobą zamieszkującą w tym samym gospodarstwie domowym – niezależnie od pokrewieństwa.
Czy jest płatny?
Nie – urlop opiekuńczy jest bezpłatny. Okres ten wlicza się jednak do okresu zatrudnienia, od którego zależą uprawnienia pracownicze, i pracownik pozostaje objęty ochroną (m.in. zakazem przygotowań do zwolnienia z tego powodu).
Jak go uzyskać?
Wniosek składa się w postaci papierowej lub elektronicznej najpóźniej 1 dzień przed rozpoczęciem urlopu. Trzeba wskazać imię i nazwisko osoby wymagającej opieki, przyczynę oraz – gdy to nie członek najbliższej rodziny – adres zamieszkania. Nie trzeba dołączać zaświadczenia lekarskiego, a pracodawca nie może odmówić udzielenia urlopu.
Niewykorzystany urlop
Urlop opiekuńczy nie przechodzi na kolejny rok i nie przysługuje za niego ekwiwalent. Można go wykorzystać w dniach lub jednorazowo.
Art. 173¹–173³ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz.U. z 2023 r. poz. 1465 z późn. zm.), dodane ustawą z dnia 9 marca 2023 r.
Matka pana Piotra przeszła operację i wymaga opieki przez tydzień. Pan Piotr składa wniosek o 5 dni urlopu opiekuńczego dzień wcześniej. Pracodawca musi go udzielić. Za te dni pan Piotr nie otrzyma wynagrodzenia, ale zachowa zatrudnienie i ciągłość stażu.
Najczęściej zadawane pytania
Czy pracodawca może odmówić urlopu opiekuńczego?
Nie. Urlop opiekuńczy udzielany jest na wniosek pracownika i pracodawca jest nim związany, o ile wniosek złożono co najmniej dzień wcześniej.
Czy urlop opiekuńczy jest płatny?
Nie, to urlop bezpłatny. Wlicza się jednak do okresu zatrudnienia, od którego zależą uprawnienia pracownicze.
Czym różni się od zwolnienia na opiekę nad dzieckiem (art. 188 KP)?
Zwolnienie z art. 188 KP to 2 dni lub 16 godzin płatne, przysługujące rodzicom dziecka do 14 lat. Urlop opiekuńczy to 5 dni bezpłatnych, na szerszy krąg osób wymagających opieki medycznej.