Ubezwłasnowolnienie
Ubezwłasnowolnienie to orzeczenie sądu pozbawiające lub ograniczające zdolność do czynności prawnych osoby, która z powodu choroby nie jest w stanie kierować swoim postępowaniem.
Czym jest ubezwłasnowolnienie?
Ubezwłasnowolnienie to orzeczenie sądu okręgowego, które pozbawia osobę (całkowicie lub częściowo) zdolności do samodzielnego dokonywania czynności prawnych. Stosuje się je wobec osób, które z powodu choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego lub innego zaburzenia nie są w stanie kierować swoim postępowaniem.
Ubezwłasnowolnienie całkowite a częściowe
Całkowite – osoba traci zdolność do czynności prawnych (nie może zawierać umów, głosować, sporządzić testamentu). Ustanawia się dla niej opiekuna. Częściowe – osoba ma ograniczoną zdolność (może dokonywać drobnych czynności życia codziennego). Ustanawia się dla niej kuratora.
Kto może złożyć wniosek?
Wniosek o ubezwłasnowolnienie może złożyć: małżonek, krewni w linii prostej (rodzice, dzieci, wnuki), rodzeństwo, przedstawiciel ustawowy oraz prokurator. Wniosek składa się do sądu okręgowego. Postępowanie jest skomplikowane i wymaga opinii biegłych.
Kontrowersje
Ubezwłasnowolnienie jest instytucją krytykowaną jako zbyt daleko idąca ingerencja w prawa człowieka. Trwają prace nad reformą – wprowadzeniem systemu wspieranego podejmowania decyzji zamiast całkowitego pozbawienia zdolności prawnej.
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. z 2024 r. poz. 1061); Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 1568)
Rodzina występuje do sądu okręgowego o ubezwłasnowolnienie częściowe krewnego z zaawansowaną chorobą, by móc pomagać mu w sprawach majątkowych przez kuratora.
Najczęściej zadawane pytania
Kto może złożyć wniosek?
Małżonek, krewni w linii prostej, rodzeństwo, przedstawiciel ustawowy oraz prokurator.
Czym różni się ubezwłasnowolnienie całkowite od częściowego?
Przy całkowitym ustanawia się opiekuna i osoba nie może samodzielnie dokonywać czynności prawnych; przy częściowym kurator jedynie wspiera i zatwierdza część czynności.