Prawo administracyjne

Wywłaszczenie

Wywłaszczenie to przymusowe pozbawienie lub ograniczenie prawa własności nieruchomości na cel publiczny, za słusznym odszkodowaniem.

Czym jest wywłaszczenie?

Wywłaszczenie to instytucja prawna polegająca na przymusowym odebraniu lub ograniczeniu prawa własności nieruchomości (lub prawa użytkowania wieczystego) na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Może nastąpić wyłącznie na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem – gwarantuje to Konstytucja RP.

Przesłanki wywłaszczenia

Wywłaszczenie jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy cel publiczny nie może być zrealizowany w inny sposób niż pozbawienie lub ograniczenie praw do nieruchomości. Przed wywłaszczeniem organ musi przeprowadzić rokowania z właścicielem w celu dobrowolnego nabycia nieruchomości. Dopiero gdy rokowania nie przyniosą rezultatu, wszczyna się postępowanie wywłaszczeniowe.

Odszkodowanie za wywłaszczenie

Odszkodowanie ustala się na podstawie wartości rynkowej nieruchomości, określonej przez rzeczoznawcę majątkowego. Wypłaca się je jednorazowo, w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna. Jeśli właściciel nie zgadza się z wysokością odszkodowania, może zaskarżyć decyzję.

📜
Podstawa prawna:
Art. 112–135 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. 1997 nr 115 poz. 741 z późn. zm.)
Stan prawny na: 30 lipca 2026 r.
📌 Przykład

Pod budowę drogi krajowej potrzebna jest część działki. Wojewoda wydaje decyzję o wywłaszczeniu, a właściciel otrzymuje odszkodowanie ustalone na podstawie operatu rzeczoznawcy.

Najczęściej zadawane pytania

Czy wywłaszczenie jest zawsze odpłatne?

Tak, Konstytucja dopuszcza wywłaszczenie tylko na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem.

Czy można odzyskać wywłaszczoną nieruchomość?

Tak, jeśli stała się zbędna na cel wywłaszczenia – były właściciel lub jego spadkobiercy mogą żądać zwrotu.