Przemoc domowa i nakaz opuszczenia mieszkania
Od 2023 r. mówimy o „przemocy domowej”, a policja i żandarmeria mogą natychmiast wydać nakaz opuszczenia mieszkania i zakaz zbliżania się – nawet na 14 dni, z możliwością przedłużenia przez sąd.
Czym jest przemoc domowa?
Ustawa o przeciwdziałaniu przemocy domowej (nazwa zmieniona w 2023 r. z „przemocy w rodzinie”) definiuje ją jako jednorazowe lub powtarzające się umyślne działanie lub zaniechanie naruszające prawa lub dobra osobiste osoby doznającej przemocy. Wyróżnia się przemoc fizyczną, psychiczną, seksualną, ekonomiczną oraz cyberprzemoc.
Ochrona obejmuje nie tylko członków rodziny, ale też byłego małżonka lub partnera oraz osoby wspólnie zamieszkujące, a także dziecko będące świadkiem przemocy.
Nakaz i zakaz wydawany przez policję
Policjant (lub żandarm) może natychmiast, podczas interwencji, wydać wobec osoby stosującej przemoc: nakaz natychmiastowego opuszczenia wspólnie zajmowanego mieszkania, zakaz zbliżania się do mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia, a od 2023 r. także zakaz zbliżania się do osoby doznającej przemocy na określoną odległość, zakaz kontaktowania się i zakaz wstępu na teren szkoły, pracy czy miejsca kultu.
Nakaz obowiązuje przez 14 dni i jest natychmiast wykonalny – zażalenie do sądu nie wstrzymuje jego wykonania. Sąd może go przedłużyć w postępowaniu cywilnym.
Procedura Niebieskiej Karty
Interwencję dokumentuje się formularzem „Niebieska Karta”, który mogą wszcząć policja, pomoc społeczna, oświata, ochrona zdrowia, gminna komisja rozwiązywania problemów alkoholowych oraz żołnierze ŻW. Sprawą zajmuje się grupa diagnostyczno-pomocowa działająca przy zespole interdyscyplinarnym.
Odpowiedzialność karna
Znęcanie się nad osobą najbliższą lub pozostającą w stosunku zależności jest przestępstwem z art. 207 Kodeksu karnego zagrożonym karą pozbawienia wolności. Niezastosowanie się do nakazu lub zakazu to wykroczenie z art. 66b Kodeksu wykroczeń, a naruszenie sądowego zakazu – przestępstwo z art. 244 kk.
Gdzie szukać pomocy
Numer alarmowy 112, Ogólnopolskie Pogotowie dla Ofiar Przemocy w Rodzinie „Niebieska Linia” – 800 12 00 02 (całodobowo, bezpłatnie), ośrodki pomocy społecznej i specjalistyczne ośrodki wsparcia.
Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy domowej (Dz.U. 2005 nr 180 poz. 1493 z późn. zm.), art. 15aa–15aj ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji oraz art. 207 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny
Podczas nocnej interwencji policjanci stwierdzają, że mąż zagraża bezpieczeństwu żony i dzieci. Wydają nakaz natychmiastowego opuszczenia mieszkania oraz zakaz zbliżania się na 100 metrów – obowiązują 14 dni. Żona w tym czasie składa do sądu wniosek o przedłużenie zakazu i zawiadomienie o znęcaniu się.
Najczęściej zadawane pytania
Czy muszę mieć obdukcję, żeby zgłosić przemoc?
Nie. Zawiadomienie można złożyć bez żadnych dokumentów. Obdukcja lub zaświadczenie lekarskie ułatwiają jednak dowodzenie – warto je uzyskać, także bezpłatnie u lekarza pierwszego kontaktu.
Kto może wydać nakaz opuszczenia mieszkania?
Podczas interwencji – policja lub Żandarmeria Wojskowa, na 14 dni. Sąd cywilny może następnie przedłużyć nakaz i zakazy na dalszy okres.
Czy nakaz działa, gdy mieszkanie należy do osoby stosującej przemoc?
Tak. Tytuł własności nie ma znaczenia – nakaz opuszczenia mieszkania może zostać wydany także wobec właściciela lokalu.