Przedawnienie karalności
Przedawnienie karalności oznacza, że po upływie określonego czasu od popełnienia przestępstwa sprawca nie może już być za nie ukarany.
Czym jest przedawnienie karalności?
Przedawnienie karalności to instytucja prawa karnego, zgodnie z którą po upływie określonego czasu od popełnienia przestępstwa nie można już wszcząć postępowania karnego ani skazać sprawcy. Ratio legis: po wielu latach trudno zebrać wiarygodne dowody, a kara traci sens resocjalizacyjny.
Terminy przedawnienia
Termin zależy od wagi przestępstwa: 40 lat – zbrodnia zabójstwa (od 1 października 2023 r.; wcześniej 30 lat), 20 lat – inne zbrodnie, 15 lat – występki zagrożone karą powyżej 5 lat pozbawienia wolności, 10 lat – występki zagrożone karą powyżej 3 lat, 5 lat – pozostałe występki.
Przedłużenie terminu
Jeśli w okresie przedawnienia wszczęto postępowanie przeciwko osobie, termin przedawnienia wydłuża się o 10 lat, a przy najlżejszych występkach (zagrożonych grzywną, karą ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności do 3 lat) – o 5 lat. Dzięki temu sprawca nie może liczyć na przedawnienie, jeśli postępowanie już się toczy.
Przestępstwa nieprzedawniające się
Nie przedawniają się: zbrodnie przeciwko pokojowi, ludzkości i zbrodnie wojenne, a także umyślne przestępstwa zabójstwa. To wyjątek podyktowany szczególną wagą tych czynów.
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz.U. z 2024 r. poz. 17)
Sprawca kradzieży z 2010 r. nie został wykryty. Po upływie ustawowego terminu karalność czynu się przedawnia i postępowania nie można już prowadzić.
Najczęściej zadawane pytania
Czy wszystkie przestępstwa się przedawniają?
Nie. Zbrodnie zabójstwa oraz zbrodnie wojenne i przeciwko ludzkości nie ulegają przedawnieniu.
Czy wszczęcie postępowania wydłuża przedawnienie?
Tak, jeśli w okresie biegu terminu wszczęto postępowanie przeciwko osobie, karalność przedłuża się o dodatkowe lata określone w Kodeksie karnym.