Prawo gospodarcze

Kasowy PIT

Kasowy PIT to metoda rozliczania podatku, w której przychód powstaje dopiero po otrzymaniu zapłaty. Od 1 stycznia 2025 r. mogą ją wybrać przedsiębiorcy o przychodach do 1 mln zł.

Na czym polega kasowy PIT?

W metodzie standardowej (memoriałowej) przychód powstaje w dniu wystawienia faktury – nawet jeśli klient nie zapłacił. Kasowy PIT odwraca tę zasadę: przychód powstaje dopiero w dniu otrzymania zapłaty, a koszt można rozliczyć dopiero po opłaceniu faktury zakupowej.

To rozwiązanie chroni przed płaceniem podatku od pieniędzy, których jeszcze nie ma na koncie – szczególnie w branżach z długimi terminami płatności.

Kto może wybrać?

Przedsiębiorcy prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą (samodzielnie, bez wspólników w spółkach), których przychody z działalności w poprzednim roku nie przekroczyły 1 000 000 zł, oraz osoby rozpoczynające działalność. Metoda dostępna jest przy skali podatkowej, podatku liniowym, IP Box i ryczałcie ewidencjonowanym. Nie mogą jej stosować podatnicy prowadzący księgi rachunkowe.

Ograniczenie czasowe

Jeżeli kontrahent nie zapłaci, przychód i tak trzeba rozpoznać po 2 latach od daty wystawienia faktury (albo wcześniej – z dniem likwidacji działalności).

Jak wybrać metodę?

Trzeba złożyć oświadczenie do naczelnika urzędu skarbowego – co do zasady do 20 lutego roku podatkowego, a przy rozpoczęciu działalności w trakcie roku – do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu rozpoczęcia. Wybór obowiązuje przez cały rok. Metoda kasowa dotyczy wyłącznie transakcji B2B udokumentowanych fakturą.

Czego kasowy PIT nie obejmuje

Metoda dotyczy tylko przychodów z faktur wystawionych przedsiębiorcom. Sprzedaż na rzecz konsumentów, transakcje bez faktury, przychody ze zbycia środków trwałych, odsetki, dotacje i różnice kursowe rozliczasz na dotychczasowych zasadach – w praktyce jeden rok podatkowy prowadzi się więc dwutorowo. Wyłączone są też faktury dla podmiotów powiązanych oraz kontrahentów z rajów podatkowych, a metody nie zastosujesz do transakcji zawartych przed wejściem w metodę kasową.

Kasowy PIT a zatory płatnicze

To rozwiązanie realnie odciąża firmy, które czekają na przelewy 60–90 dni: podatek płacisz z pieniędzy, które już masz, więc nie finansujesz fiskusa kredytem obrotowym. Uwaga na drugą stronę medalu – koszt też liczysz kasowo, czyli dopóki nie zapłacisz swojemu dostawcy, nie zmniejszysz podstawy opodatkowania. Przedsiębiorca, który sam płaci szybko, a otrzymuje zapłatę późno, zyskuje najwięcej; ten, kto sam korzysta z długich terminów u dostawców, może wyjść na tym gorzej. W metodzie kasowej nie stosuje się ulgi na złe długi do objętych nią transakcji, bo przychód po prostu nie powstaje przed zapłatą.

Ewidencja i obowiązki dokumentacyjne

Konieczna jest ewidencja faktur nieopłaconych (osobno przychodowych i kosztowych) z datą wystawienia, kwotą i datą zapłaty – to na jej podstawie ustala się moment powstania przychodu i limit 2 lat. Podatkową księgę przychodów i rozchodów uzupełnia się dopiero po otrzymaniu zapłaty, a przy zapłacie częściowej przychód rozpoznaje się proporcjonalnie do wpłaconej kwoty. Warto ustawić w programie księgowym przypomnienia o zbliżającym się dwuletnim terminie, bo po jego upływie przychód powstaje niezależnie od tego, czy kontrahent kiedykolwiek zapłaci.

Kiedy warto, a kiedy nie

Warto: usługi B2B z długimi terminami, branża budowlana i podwykonawcza, agencje i biura projektowe, firmy z kilkoma dużymi odbiorcami płacącymi z opóźnieniem.
Raczej nie: sprzedaż głównie konsumencka (metoda i tak nie obejmie tych przychodów), płatności z góry lub przy odbiorze, firmy z dużymi zakupami na kredyt kupiecki, podatnicy prowadzący pełne księgi rachunkowe (wykluczeni z metody).

📜
Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2024 r. poz. 226 z późn. zm.), zmieniona ustawą z dnia 27 września 2024 r. wprowadzającą kasową metodę rozliczania przychodów (Dz.U. 2024 poz. 1593)
Stan prawny na: 30 lipca 2026 r.
📌 Przykład

Pan Adam prowadzi biuro projektowe i wystawia faktury z 60-dniowym terminem płatności. Wybiera kasowy PIT. Fakturę z 20 grudnia opłaconą 15 lutego rozlicza dopiero w lutym – nie musi płacić zaliczki na podatek od pieniędzy, których jeszcze nie otrzymał.

Najczęściej zadawane pytania

Czy kasowy PIT dotyczy też VAT?

Nie. To odrębne rozwiązania. Metoda kasowa w VAT (dla małych podatników) ma własne zasady i wybiera się ją niezależnie.

Czy mogę zrezygnować w trakcie roku?

Nie. Wybór metody kasowej obowiązuje przez cały rok podatkowy. Rezygnacji dokonuje się oświadczeniem na kolejny rok.

Co, jeśli kontrahent w ogóle nie zapłaci?

Przychód trzeba rozpoznać najpóźniej po 2 latach od wystawienia faktury, nawet bez zapłaty. Pozostaje wtedy droga windykacji i ewentualnie rozliczenie wierzytelności nieściągalnej.

Czy metoda kasowa obejmuje sprzedaż dla osób prywatnych?

Nie. Dotyczy wyłącznie faktur wystawianych przedsiębiorcom, więc sprzedaż konsumencką rozliczasz memoriałowo – równolegle w tym samym roku.

Jak rozliczyć zapłatę częściową?

Przychód powstaje w części odpowiadającej otrzymanej kwocie; pozostała część czeka na dalsze wpłaty albo na upływ dwuletniego terminu.

Czy koszty też rozliczam kasowo?

Tak. Wydatek staje się kosztem dopiero po faktycznej zapłacie faktury zakupowej, co trzeba uwzględnić w planowaniu zaliczek.