Fundacja rodzinna
Fundacja rodzinna to podmiot służący gromadzeniu majątku rodzinnego i zabezpieczeniu beneficjentów. Działa w Polsce od 22 maja 2023 r., wymaga funduszu założycielskiego 100 000 zł i aktu notarialnego.
Po co powstała fundacja rodzinna?
Fundacja rodzinna to narzędzie sukcesji – pozwala oddzielić majątek (np. udziały w firmie, nieruchomości) od osób i zabezpieczyć jego ciągłość po śmierci fundatora. Zapobiega rozdrobnieniu firmy między spadkobierców i konfliktom rodzinnym.
Jak ją założyć?
Fundację tworzy fundator (osoba fizyczna) w akcie założycielskim lub w testamencie – zawsze w formie aktu notarialnego. Konieczne jest wniesienie funduszu założycielskiego o wartości co najmniej 100 000 zł. Fundacja nabywa osobowość prawną z chwilą wpisu do rejestru fundacji rodzinnych prowadzonego przez Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim.
Organy
Zarząd (prowadzi sprawy i reprezentuje fundację), zgromadzenie beneficjentów oraz – obowiązkowo przy ponad 25 beneficjentach – rada nadzorcza. Zasady wypłat dla beneficjentów określa statut i lista beneficjentów.
Opodatkowanie
Wniesienie majątku do fundacji jest neutralne podatkowo. Fundacja jest zwolniona z CIT od dozwolonej działalności, a podatek (co do zasady 15% CIT) płaci dopiero przy wypłacie świadczeń beneficjentom. Beneficjenci z „zerowej” grupy podatkowej (m.in. małżonek, zstępni, wstępni, rodzeństwo) są zwolnieni z PIT; pozostali płacą 10% lub 15% PIT.
Dozwolona działalność
Fundacja może m.in. zbywać mienie, najmować nieruchomości, przystępować do spółek i funduszy, udzielać pożyczek spółkom zależnym oraz obracać papierami wartościowymi. Działalność wykraczająca poza katalog ustawowy jest opodatkowana sankcyjną stawką 25% CIT.
Fundacja a zachowek
Przekazanie majątku fundacji wpływa na rozliczenia zachowkowe – ustawa wprowadziła m.in. możliwość rozłożenia zachowku na raty, jego odroczenia lub obniżenia. To jeden z głównych powodów, dla których fundacja bywa wybierana zamiast klasycznego testamentu.
Ustawa z dnia 26 stycznia 2023 r. o fundacji rodzinnej (Dz.U. 2023 poz. 326 z późn. zm.)
Przedsiębiorca posiadający 100% udziałów w spółce produkcyjnej i kilka nieruchomości zakłada fundację rodzinną, wnosząc do niej udziały. Beneficjentami czyni żonę i troje dzieci. Firma pozostaje w całości w rękach fundacji, a dzieci otrzymują regularne świadczenia zamiast dzielić udziały po jego śmierci.
Najczęściej zadawane pytania
Ile kosztuje założenie fundacji rodzinnej?
Poza funduszem założycielskim (min. 100 000 zł) trzeba liczyć się z taksą notarialną, opłatą sądową za wpis do rejestru oraz kosztami obsługi prawnej i księgowej.
Czy fundacja rodzinna może prowadzić działalność gospodarczą?
Tylko w zakresie wskazanym w ustawie (m.in. najem, obrót mieniem, udziały w spółkach). Działalność poza tym katalogiem jest opodatkowana sankcyjną stawką 25% CIT.
Czy fundacja chroni majątek przed wierzycielami?
Nie w pełni. Fundacja odpowiada solidarnie z fundatorem za jego zobowiązania powstałe przed jej utworzeniem, w tym alimentacyjne – do wartości wniesionego mienia.